
آنکه ناموخت از گذشت روزگار
هیچ نــامــوزد ز هیچ آموزگـــار
دکتر شادی آریابد پژوهشگر و مدرس زبانهای باستانی ( اوستایی، پهلوی، پارسی باستان، سنسکریت و... )

مانترا درانديشه هاي مزديسنا
صوت ،كلام و مانترا درانديشه هاي مزديسنا Mazdayasna در متون باستاني ايران ما بسيار شاهد اين واژه هستيم ، اما پيش از پرداختن به هر چيز به ريشه يابي واژه ميپردازيم : مانتَهر Manthra (اوستايي) مَنترَ Mantra (سانسكريت ) و مانسرَ Mansra (پهلوي ) همه از ريشه «من» Man به معناي انديشه و انديشيدن است كه واژگاني مانتد دُشمن يا به گونهاي بهتر دوشمن (انديشه بد ) ، اهريمن ، مَنش و … از همين ريشه اند . و بخش دوم اين واژه تهر Thra (اوستايي ) تر Tra (سانسكريت ) پسوندي است كه نشان دهنده وسيله و كنندگي است بنابراين در كل مانترا يا منتر «وسيله انديشه» يا «آنچه انديشه برميانگيزد » معنا ميدهد. همچنين كسي كه آن را (مانترا) به كار برد، منتر Mantar (سانسكريت ) مانتهر Manthar (اوستايي ) ، منتسر Mansar (پهلوي ) ميگويند يعني كسي كه مانترا را به كار ميبرد ، كه در اينجا تًر Tar ، پسوند فاعلي است ، كه آن را در واژگان دُختر يا دوختر (كسي ميدوزد) ، مادر كه در زبان هندواروپايي ماتر Matar ميباشد – (كسي كه پرورش ميدهد) البته مانترا ، در مفهوم ، معناي وِرد ،سحر ، كلام جادويي (به عقيده استاد گرامي دكتر ژاله آموزگار ) نيز ميدهد. در گاتاها Gatha (1)، زرتشت كلامش را مانترا معرفي ميكند ، يعني كلامي كه انسان را به انديشه وادار ميكند و او خود را مَنتَر Mantar (اسم فاعل مانترا) مي نامد . براي نمونه مزدا، آن توانايي را بر ما ارزاني دار ، كه ما مانترا (پيام ) تو را به همه برسانيم (هات 28 بند 5) در بخش ديگري از اوستا (ونديداد يا قانون ضد ديو) پنج گروه پزشك را معرفي ميكند كه برخي جراحي ميكنند (كرتو – بئشر Karetu Baesheuz ) برخي گياه درماني و … و يكي از آنان مانتر بئشز (پزشك درمان كننده با مانترا) نام دارد و اين پزشك با خواندن ورد و دعا و … بيماريها را درمان ميكند و با كلامش ديوها را از فرد بيمار دور ميكند و برخي از متون اوستايي اين درمان را برترين درمان دانستهاند .